logotyp
Zaburzenia lękowe są jednym z najczęstszych problemów, z jakimi przychodzą do psychologa młodzi pacjenci. Szacuje się, że dotykają one od 6,5% do nawet 22% populacji ogólnej. Autorki artykułu, Agnieszka Lelek i Magdalena Adamczyk-Banach, podkreślają, że wczesna i regularna terapia pozwala zredukować ryzyko zarówno pogłębienia stanów lękowych, jak i pojawienia się innych zaburzeń, które mogą rzutować kolejne lata życia pacjenta (np. depresji czy uzależnień).
Na przestrzeni lat powstało wiele koncepcji tłumaczących genezę zaburzeń lękowych u dzieci. Najpopularniejszą z nich jest model poznawczy. Polega on na tworzeniu przez doświadczającą silnego lęku jednostkę zniekształconych schematów poznawczych, które prowadzą z kolei do postrzegania sytuacji jako zagrożenia. Autorki przywołują również teorie przywiązania Bowlby’ego i Ainsworth, która przyczyn lęku upatruje w trudnościach w relacji rodzic – dziecko (np. braku zaufania, dostępności czy nieadekwatnych reakcjach opiekuna). Należy wspomnieć również o koncepcji systemowej, według której lęk bierze się przede wszystkim z istnienia pewnych dysfunkcji w systemie rodzinnym. W związku z tym założeniem, relacje w rodzinie pacjenta nie mogą być pomijane podczas terapii.
W artykule wskazano nurt poznawczo-behawioralny jako jedną z najpopularniejszych i najbardziej skutecznych form terapii zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży. Podkreślono jednak fakt, iż pominięcie rodziców dziecka w procesie terapeutycznym negatywnie wpływa na jego efekty. Lelek i Adamczyk-Banach argumentują, że aktywne uczestnictwo rodziców w terapii dziecka pozwala nie tylko na zbudowanie zaufania i owocnej współpracy obydwu stron, ale także umożliwia spojrzenie na trudności pacjenta z różnych perspektyw i w wielorakich kontekstach. Terapeuta ma również szansę pracować z rodzicami nad ich postawą wobec zachowań lękowych dziecka, tak by nie były one nieświadomie wzmacniane. Co więcej, zauważono, że rodzice uczestniczący w terapii swojego dziecka, częściej zachęcają je do wykonywania zadań poleconych przez terapeutę oraz przyjmowania odpowiednich postaw w sytuacjach budzących lęk.
Autorki przedstawiają w swoim artykule szereg badań i programów psychoedukacyjnych prowadzonych na przestrzeni ostatnich 30 lat, których celem było włączenie rodziców w proces terapeutyczny dziecka. Są to między innymi: programy Family Anxiety Managment (FAM), FRIENDS, „Building Confidence”, SPACE, czy funkcjonalna terapia behawioralna.
Niestety nadal brakuje badań (szczególnie polskich), które sprawdzałyby skuteczność terapii systemowej zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży. Niepokój budzi również brak dostępu do terapii rodzinnej w publicznej służbie zdrowia.
Lelek, A., Adamczyk-Banach, M. (2020). Udział rodziców w terapii zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży. Psychoterapia 4 (195), 9–22
DOI: 10.12740/PT/130638
Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp